www.b-org.demon.nlfiller
Pers en Media berichten
over Scientology
Line



Het Parool

Zaterdag 10 januari 2004
Pagina 1 en 5





parool-20040110-1-1
"Zet de fiscus op Scientology"

Door Sladjana Labovic en Bart Middelburg

''Het is hoog tijd dat het ministerie wat krachtiger gaat optreden en zegt: dit Ūs helemaal geen kerk, maar gewoon een commerciŽle onderneming. En dat ze voortaan ook fiscaal als een commerciŽle instelling worden behandeld,'' aldus Van Overbeeke, die onder meer is gespecialiseerd in de relaties tussen kerkgenootschappen en de belastingdienst.

''Scientology is welbewust in het grijze gebied gaan zitten tussen een kerkgenootschap en een onderneming, en dat gebied vraagt nu eenmaal om duidelijkheid. Dat kun je als overheid lang voor je uit schuiven, maar je moet het een keer oplossen. De staatssecretaris van FinanciŽn is bevoegd nu eindelijk eens een eenduidig besluit te nemen: wij, de Nederlandse staat, beschouwen Scientology als bedrijf, niet als kerk. Daar gaan ze dan zonder twijfel weer tegen procederen, maar dat zie je dan wel weer.''

De Scientology Kerk Amsterdam presenteert zichzelf sedert de jaren zeventig tegenover de fiscus en het publiek steevast als een 'religie' en een 'kerk' die (net als de traditionele kerkgenootschappen) recht zou hebben op belastingvrijdom. Ministerie, fiscus en belastingrechters zijn daarmee in de loop der jaren in procedures sterk wisselend mee omgesprongen: soms merkten ze Scientology als kerk aan, dan weer als commercieel bedrijf.

''Dat gezwalk komt doordat belastinginspecteurs en rechters ook niet altijd even standvastig zijn in hun opvattingen. Sommigen laten zich overdonderen door hun mooie verhalen over godsdienstvrijheid. Het is soms ook lastig om vast te stellen waar de grens ligt tussen een commerciŽle instelling die zich als kerk voordoet, en een echt kerkgenootschap. Daarom moet er nu eens duidelijkheid komen,'' aldus de hoogleraar.

Ook kerkgenootschappen die niet zulke exorbitante tarieven hanteren als Scientology, worden incidenteel aangeslagen door de fiscus. ''Kloosters die bier brouwen bijvoorbeeld. Het klooster wordt dan niet belast, maar de brouwerij wel. Maar Scientology is een heel ander verhaal. Dat is hooguit voor vijf procent kerk en voor de rest een commercieel instituut dat geld vraagt voor diensten - en niet weinig ook.''

Het ministerie van FinanciŽn wil niet reageren op de kwestie.


Lees verder op pagina 5:
De manier om miljonair te worden:
begin je eigen religie!






20040110-2


Vervolg van pagina 1



Eigen kerkgenootschap snelle weg naar miljonairsbestaan


Wanneer mag je je in Nederland 'kerk' noemen? Is de Scientology Kerk Amsterdam eigenlijk wel een kerk? En wat doet de overheid, met de fiscus voorop, als in de praktijk blijkt dat een 'kerk' gewoon niet meer dan een commerciele onderneming is?

Door Sladjana Labovic en Bart Middelburg


Al in 1947 proclameerde L. Ron Hubbard - toen nog gewoon science fictionschrijver - dat rijk worden eigenlijk een fluitje van een cent is:

" The way to make a million dollars is to start a religion" - de manier om miljonair te worden, is een religie beginnen. Hubbard zette in de VS vervolgens de Church of Scientology op, een pseudo-filosofie met, inmiddels, volgelingen over de hele wereld.

Sedert de jaren zeventig heeft Scientology ook een filiaal in Nederland: de Scientology Kerk Amsterdam. aan de Nieuwezijds Voorburgwal. En de volgelingen van L. Ron hebben zijn woorden goed in hun oren geknoopt: Scientology wordt, wereldwijd, op miljarden geschat.

Wanneer mag je je, in Nederland, eigenlijk 'kerk' noemen? Moet je dan officieel worden goedgekeurd? En wat voor rechtspersoon ben je als kerk? Een bv, een stichting, een vereniging?

"Als een groepje mensen met wat voor religieuze beleving dan ook een kerk wenst te stichten, dan zijn zij daar volledig vrij in", zegt T. van der Ploeg, hoogleraar kerkrecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. "Je hebt alleen maar iets van een gemeenschappelijke godsverering nodig, statuten, en een bestuur." Een aparte rechtspersoon voor de kerk oprichten - een stichting bijvoorbeeld - is niet nodig, want artikel 2 van het Burgerlijk Wetboek, boek 2, bepaalt dat kerkgenootschappen automatisch 'rechtspersoonlijkheid' bezitten.

Kerken zijn daarnaast (met uitzondering van successierecht in geval van nalatenschappen) ontheven van elke belastingplicht. "Over hun activiteiten hoeven ze geen belasting te betalen." zegt M. van Overbeeke, hoogleraar fiscaal recht aan de VU, "behalve als ze commerciele activiteiten ontwikkelen waarmee ze in concurrentie treden met andere commerciele ondernemingen."

Die fiscale vrijdom maakt de stichting van kerkgenootschappen vanzelfsprekend hoogst aantrekkelijk, helemaal voor de categorie goeroes die eigenlijk alleen maar hun zakken willen vullen.

Klassiek in dat opzicht is de Satanskerk van 'magister templi' Maarten Lamers op de Wallen. Lamers vestigde zijn Satanskerk (een sekstheater compleet met live shows en bananen-acts) eind jaren zestig op de Oudezijds Voorburgwal. Tegenover de belastingdienst hield hij jarenlang vol dat het hier geen seksclub betrof, maar een kerk die slechts dreef op de 'donaties' van 'gelovigen' en dat hij dus vrijgesteld was van onder meer vennootschaps- en omzetbelasting. De belasting slikte dat verhaal ongeveer een decennium, en ontwaakte pas begin jaren tachtig: de fiscus viel de seksclub binnen, de 'kerk' kreeg een navordering van vijftien miljoen gulden en Lamers werd veroordeeld wegens belastingfraude.

Scientology in Amsterdam is een vrijwel identiek geval. Die 'kerk' presenteert zich tegenover de belastingdienst en het grote publiek ook als een religieuze beweging zonder ook maar de geringste commerciele bijbedoelingen, maar fungeert in de praktijk als een op winstmaximilisatie gerichte multinational - inclusief eigentijds management-jargon.

De 'kerk' houdt haar volgelingen voor dat ieder mens boordevol 'engrammen' en 'thetanen' zit, die de 'Weg naar het Geluk' ernstig belemmeren. Wie van die beesten af wil, moet bij Scientology een eindeloze reeks cursussen volgen tegen betaling van tienduizenden euro's, soms zelfs tonnen. Alleen al vanwege die tarieven kan Scientology niet anders dan als een commerciele onderneming worden gekwalificeerd, te meer daar nieuwe 'gelovigen' worden geronseld op straat.

Hoe heeft de overheid, het ministerie van Financien en de belastingdienst in het bijzonder, sedert de opening van het Nederlandse filiaal op Scientology gereageerd? Zwak uitgedrukt: sterk wisselend, mogelijk uit angst ervan te worden beticht dat de overheid zit te morrelen aan het grondrecht van godsdienstvrijheid.


Religieus
etiket weert
de fiscus


Een greep:
  • Begin jaren tachtig legde de belastingdienst Amsterdam Scientology plots een navordering van tien miljoen gulden op. Scientology ging in beroep en vervolgens heeft niemand er ooit meer van gehoord. Vermoedelijk is de aanslag door de inspectie tot nihil teruggebracht.
  • In 1985 oordeelde het gerechtshof in Den Haag in het geval van een individuele scientoloog dat deze zijn giften aan de 'kerk' (cursusgelden en donaties) in zijn belastingaangifte niet als aftrekposten mocht opvoeren, wat bij giften aan traditionele kerken wel is toegestaan.
  • In 1986 bepaalde het hof Amsterdam in een soortgelijke zaak dat Scientology moet worden aangemerkt als 'ondernemer' aangezien er 'tegen betaling' wordt voorzien 'in behoeften van derden'.
  • In 1988 liet een inspecteur van de Amsterdamse belastingdienst Scientology daarentegen weer schriftelijk weten ermee akkoord te gaan dat de 'kerk' niet opereerde 'met een winstoogmerk' en derhalve 'buiten de heffing van omzetbelasting' zou worden gelaten. Scientology schermt graag met die brief.
  • Begin vorig jaar oordeelde het hof dat Scientology kan worden aangemerkt als een (evenals reguliere kerken) 'het algemeen nut' beogende instelling volgens artikel 47 van de wet op de Inkomstenbelasting, en dat giften aan de 'kerk' wel aftrekbaar zijn. Ook met die uitspraak loopt Scientology graag te zwaaien.
  • Eind vorig jaar vernietigde de Hoge Raad die uitspraak weer. De raad is van oordeel dat in het geheel niet vaststaat dat Scientology een 'het algemeen nut beogende' instelling is en verwees de zaak door naar het Haagse hof.

"Ik verwacht dat Scientology die zaak gaat verliezen, en eerlijk gezegd hoop ik dat ook, want wat zij doet is naar mijn smaak gewoon bedrog," zegt hoogleraar fiscaal recht Van Overbeeke.

Dat bedrog kan overigens nog wel even duren: als Scientology de procedure bij het hof Den Haag inderdaad verliest, staat niets de 'kerk' in de weg opnieuw naar de Hoge Raad te stappen. Toch geld zat.

© Het Parool, 10-01-2004


Line

Terug
Start-page

Email
020-6681789